Ogłoszenie niepodległości

Ogłoszenie niepodległości

Marszałek Józef Piłsudski na Kasztance przyjmuje defiladę wojsk piechoty, 11 listopada 1926, zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego

W dniu 16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski podpisał dokument ogłaszający niepodległość Polski. Trzy dni później, drogą radiową z aparatu znajdującego się w opuszczonej przez oddziały niemieckie Cytadeli warszawskiej, depesza notyfikująca niepodległość trafiła za pośrednictwem szwedzkiej radiostacji w Karlsborg do przywódców światowych mocarstw i rządów innych państw. Był to zarazem pierwszy dokument adresowany przez Polskę do obcych państw. Tekst notyfikacji brzmiał:

         Do P. Prezydenta Stanów Zjednoczonych,

         Do Królewskiego Rządu Angielskiego,

         Do Rządu Republiki Francuskiej,

         Do Królewskiego Rządu Włoskiego,

         Do Cesarskiego Rządu Japońskiego,

         Do Rządu Rzeczypospolitej Niemieckiej i do Rządów wszystkich

         Państw wojujących i neutralnych.

         Jako Wódz Naczelny Armii Polskiej, pragnę notyfikować rządom i narodom wojującym i neutralnym istnienie Państwa Polskiego Niepodległego, obejmującego wszystkie ziemie zjednoczonej Polski.

         Sytuacja polityczna w Polsce i jarzmo okupacji nie pozwoliły dotychczas narodowi polskiemu wypowiedzieć się swobodnie o swoim losie. Dzięki zmianom, które nastąpiły wskutek świetnych zwycięstw armij sprzymierzonych – wznowienie niepodległości i suwerenności Polski staje się odtąd faktem dokonanym.

         Państwo Polskie powstaje z woli całego narodu i opiera się na podstawach demokratycznych. Rząd Polski zastąpi panowanie przemocy, która przez sto czterdzieści lat ciążyła nad losami Polski – przez ustrój, zbudowany na porządku i sprawiedliwości. Opierając się na Armii Polskiej pod moją komendą, mam nadzieję, że odtąd żadna armia obca nie wkroczy do Polski, nim nie wyrazimy w tej sprawie formalnej woli naszej. Jestem przekonany, że potężne demokracje Zachodu udzielą swej pomocy i braterskiego poparcia Polskiej Rzeczypospolitej Odrodzonej i Niepodległej.

                                                                                            Wódz Naczelny

                                                                                              Piłsudski.                                                                                                                                                       

          Za Ministra Spraw Zewnętrznych

                             Filipowicz.

       Warszawa, dn. 16-go listopada 1918 r.

Źródło: „Monitor Polski” z 18 listopada 1918 r.

***

         Józef Piłsudski podpisał notyfikację jak Wódz Naczelny, ponieważ nie był jeszcze Naczelnikiem Państwa. Stanowisko to objął dopiero 22 listopada na mocy wydanego przez rząd Jędrzeja Moraczewskiego „Dekretu o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej”. Kontr asygnacja notyfikacji przez ministra Tytusa Filipowicza była nieformalna, ponieważ rząd Ignacego Daszyńskiego nie został wówczas sformowany.

         21 listopada 1918 roku, jako pierwszy Polskę uznał de facto rząd Republiki Niemieckiej za pośrednictwem swojego posła w Warszawie, Harrego Kesslera.

 

 

Autor: dr Andrzej Stawarz

Konsultacja merytoryczna: prof. Grzegorz Nowik

Redakcja: Małgorzata Basaj, Michał Bronowicki