Muzeum Marszałka Józefa Piłsudskiego w Belwederze



    Sejm Rzeczypospolitej Polskiej – ustawą z 4 stycznia 1936 r. uznał Belweder – siedzibę, miejsce pracy i zgonu Józefa Piłsudskiego – za Przybytek Narodowy oraz utworzył w pałacu (wraz z otaczającym go dziedzińcem i parkiem) Muzeum Jego imienia. Miały być w nim gromadzone i przechowywane pamiątki związane z osobą współtwórcy Polski Odrodzonej.

Opiekę i nadzór nad Muzeum sprawować miał Minister Spraw Wojskowych, który nadał pierwszy statut i powołał na stanowisko dyrektora zasłużonego badacza dziejów wojskowości polskiej, historyka, ppłk dypl. Adama Borkiewicza, członka Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski.

Organem Doradczym Ministra Spraw Wojskowych była Rada Muzeum, na czele której stanęła Marszałkowa Aleksandra Piłsudska. Muzeum gromadziło, opracowywało i eksponowało spuściznę po Marszałku Józefie Piłsudskim – pamiątki osobiste oraz archiwalia związane z Jego życiem, działalnością niepodległościową w PPS, walką o Niepodległość i Granice Rzeczypospolitej oraz służbą publiczną po 1918 roku.

Mimo wzniosłych intencji – że Muzeum Józefa Piłsudskiego w Belwederze – (…)sprawować będzie pieczę nad – pałacem, dziedzińcem i parkiem – przekazanymi w wieczyste użytkowanie, a zgromadzone pamiątki będzie (…) przechować dla potomności

w stanie nienaruszonym
 – Muzeum po 1939 r. podzieliło los narodu i państwa polskiego, poddanych niemieckiej okupacji podczas II wojny światowej oraz sowieckiemu zniewoleniu po wojnie.



    We wrześniu 1939 r. ppłk Adam Borkiewicz wziął udział w działaniach wojennych, będąc oficerem sztabu obrony Lwowa. Wcześniej w porozumieniu z chor. Walentym Wójcikiem, spakował część najcenniejszych eksponatów (rękopisy, mundur, czapkę, buławę, ordery, kolekcję szabli, pamiątki osobiste i część archiwum Kapituły Orderu Virtuti Militari), które zostały wywiezione za granicę i przekazane Przewodniczącej Rady Muzealnej. Jesienią 1939 r. w Paryżu, za zgodą pani Marszałkowej, Prezydent Władysław Raczkiewicz, część zbiorów zdeponował w Bibliotece Polskiej w Paryżu. Pozostałe w Belwederze zbiory pamiątek i archiwalia zostały przejęte przez Stanisława Lorentza do Muzeum Narodowego w Warszawie. Część zbiorów wraz z aktami Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski (oraz innych polskich archiwów) wywiezione przez władze niemieckiej III Rzeszy do Gdańska, zostały zagrabione w 1945 r. przez Związek Sowiecki i do dziś znajdują się w Moskwie.

W latach 1939–1945 Belweder został zajęty przez niemieckie władze okupacyjne na siedzibę gubernatora Warszawy Ludwiga Fischera.  Podczas obrony stolicy w 1939 r., ani podczas Powstania Warszawskiego, ani w czasie walk o Warszawę w styczniu 1945 r. pałac nie ucierpiał.



     Po II wojnie światowej, Belweder był siedzibą przewodniczących Rady Państwa PRL oraz prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej. Aż do lat osiemdziesiątych w Belwederze wspominano o mieszkającym tu Wielkim Księciu Konstantym Romanowie, milczeniem pokrywając fakt, że w 88 lat po wygnaniu z Belwederu znienawidzonego tyrana, wprowadził się doń Naczelnik Państwa i Wódz Naczelny Józef Piłsudski. Władze Polski Ludowej starannie zacierały w Belwederze ślady istnienia w pałacu Muzeum Jemu poświęconego. Meble i wyposażenie wnętrz (w tym gabinetu, saloniku i sypialni) przetrwały okres okupacji niemieckiej i przekazane zostały do pałacu w Otwocku Wielkim.



     1 marca 2002 r. Piotr Ciborowski wykonując ostatnią wolę swego zmarłego Ojca – Janusza – przekazał do Belwederu, gromadzoną przez kilkadziesiąt lat kolekcję 746 eksponatów związanych z Józefem Piłsudskim. Część z nich stanowiły odkupione przez p. Ciborowskiego pamiątki zrabowane z Belwederu i Sulejówka. Są one obecnie eksponowane w podziemiach pałacu. 



opracował prof.Grzegorz Nowik